Massad Boulos asubije Kigali ku bihano bya Amerika: “Bishobora gukurwaho” — Ariko ashyira igitutu ku ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano ya Washington
NEW YORK — Umujyanama mukuru w’ubuyobozi bwa Perezida Donald Trump ushinzwe ibibazo bya Afurika n’Abarabu, Massad Fares Boulos, yongeye kuvuga ku makimbirane akomeje hagati y’u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, asobanura impamvu Leta Zunze Ubumwe za Amerika yafatiye u Rwanda ibihano ndetse n’ibyo Kigali yakora kugira ngo ibyo bihano bikurweho.
Mu kiganiro yagiranye na France 24 ku ruhande rw’Inama Rusange y’Umuryango w’Abibumbye i New York, Boulos yanavuze ko Amasezerano ya Washington adakwiye gufatwa nk’aho ari yo yonyine azahita akemura ikibazo cy’umutekano mu Burasirazuba bwa RDC.
Ahubwo yavuze ko ayo masezerano ari “intambwe yo gutangiriraho” mu nzira ndende igomba kujyanisha n’ibiganiro bya Doha hagati ya Guverinoma ya RDC na AFC/M23.
Ikintu cyagaragaye cyane muri iki kiganiro ni uko Washington ikomeje kubona ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano ya Washington nk’ikibazo gikomeye, ariko ikaba itarafunga burundu umuryango w’ibiganiro na Kigali.
Boulos: “Ntabwo twemera ko tubogama ku Rwanda”
Mu kiganiro cya France 24, umunyamakuru yabajije Boulos ku birego by’u Rwanda bivuga ko Leta Zunze Ubumwe za Amerika ibogama, kubera ko yafatiye ibihano u Rwanda mu gihe ivuga ko impande zombi zidakurikiza ibyo ziyemeje.
Boulos yasubije ko Amerika itemeranya n’u Rwanda kuri iyo myumvire.
Yavuze ko umwanya wa Amerika ku bihano wafashwe usobanutse, kandi ko ibyo bihano byafashwe nyuma y’ibikorwa bya gisirikare byabereye i Uvira, nyuma gato y’ishyirwaho ry’umukono ku Masezerano ya Washington.
Ati, mu magambo ye, ibyo bihano byari igisubizo cy’ibyabaye nyuma y’amasezerano, kandi Amerika yari imaze gutanga umwanya uhagije kugira ngo u Rwanda rwubahirize ibyo rwari rusabwa.
Ni ingingo ihura n’ibyasobanuwe na Minisiteri y’Imari ya Amerika ubwo yashyiraga ibihano ku Rwanda Defence Force (RDF) n’abayobozi bane bakuru bayo ku wa 2 Werurwe 2026. Amerika icyo gihe yavuze ko RDF yashyigikiraga M23 kandi isaba ko ingabo z’u Rwanda zikura mu burasirazuba bwa RDC.
Ariko Kigali yo yakomeje kuvuga ko ibyo bihano ari iby’uruhande rumwe, ishimangira ko ikibazo cy’umutekano kigomba kurebwa ku mpande zombi kandi ko RDC na yo ifite inshingano zijyanye no kurandura FDLR no gushyira mu bikorwa ibyo yemeye.
“Ibi bihano bishobora gukurwaho”
Ahari amagambo akomeye kurusha ayandi Boulos yavuze ni ku bijyanye n’igihe ibyo bihano bishobora gukurirwaho.
Yagize ati:
“Ibi bihano bishobora gukurwaho mu buryo bworoshye igihe ibyo basabwa kubahiriza bizaba byujujwe.”
Aya magambo agaragaza ko, ku ruhande rwa Washington, ibihano bitafatwa nk’igihano kidashobora guhinduka.
Ahubwo Amerika iracyafungura umuryango w’uko bishobora gukurwaho, ariko ikabihuza no kubahiriza ibyo u Rwanda rusabwa mu bijyanye n’amasezerano y’amahoro.
Boulos kandi yavuze ko ubu hari “ibimenyetso byiza” Amerika ibona, ariko ko hakenewe guha u Rwanda umwanya wo kubahiriza ibyo rusabwa, hanyuma Amerika ikareba uko ibintu bikomeza.
Ibi ni ingenzi kuko bivuze ko ubutumwa bwa Washington atari ubw’uko ibiganiro birangiye cyangwa ko ibihano bizahoraho uko byagenda kose.
Ahubwo ubutumwa ni ubu: hari ibisabwa, kandi uko ibyo bisabwa bizashyirwa mu bikorwa bishobora kugira uruhare mu ihinduka ry’imyanzuro yafashwe.
Washington ntabwo ibona Amasezerano ya Washington nk’iherezo ry’ikibazo
Boulos yanakosoye imyumvire ishobora kuvuka ko Amasezerano ya Washington yagombaga guhita ahagarika intambara zose.
Yavuze ko ayo masezerano ari “launchpad”, ni ukuvuga aho inzira itangirira.
Yagize ati inzira ni ndende kandi izatwara igihe.
Ibi bisobanura ko Washington ibona amasezerano nk’urwego rwashyizweho kugira ngo ikibazo gikemurwe buhoro buhoro, aho kuba inyandiko yonyine yagombaga guhita itanga amahoro ku butaka.
Kandi hari indi nzira Boulos yavuze ko ari ingenzi cyane: ibiganiro bya Doha.
Kuki Doha ari ingenzi kuri Washington?
Nk’uko Boulos yabivuze, Amasezerano ya Washington ahuza cyane cyane u Rwanda na RDC, ariko hari ikibazo kindi kigomba gukemurwa hagati ya Guverinoma ya RDC na AFC/M23.
Aha ni ho ibiganiro bya Doha biza.
Boulos yavuze ko muri iyo nzira hari protocole zimwe impande zombi zamaze kumvikanaho, mu gihe hari izindi zikiri mu biganiro.
Ibi bitanga ishusho y’uko Washington ibona ikibazo nk’inzira ebyiri zigomba kugendana:
Washington: Rwanda ↔ RDC
Doha: RDC ↔ AFC/M23
Boulos yagaragaje ko izi nzira zombi zigomba kuzuzanya kugira ngo haboneke ishusho yuzuye y’umuti w’ikibazo.
Ese Amasezerano ya Washington yarakunze?
Iyo urebye ku bibera ku butaka, igisubizo ntabwo ari cyoroshye.
Boulos ubwe yavuze ko “ishusho itaruzura”, asobanura ko hari ibice by’ingenzi bigikenewe mbere y’uko haboneka intambwe ifatika ku mutekano.
Ku rundi ruhande, hari ibimenyetso by’uko inzira y’amasezerano itarapfuye.
Muri Nyakanga 2026, u Rwanda na RDC, hamwe na Amerika, Qatar, Togo n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe, bongeye kuganira ku ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano ya Washington, harimo ikibazo cyo guhagarika FDLR no gukuraho ingamba z’umutekano z’u Rwanda.
Muri Kanama 2026, impande zombi zanavuze ku ngamba nshya zo gukurikirana no kugenzura uko ayo masezerano ashyirwa mu bikorwa, ndetse hateganywa n’inama y’imigambi mu Kwakira 2026.
Ibi bivuze ko, nubwo hari ibibazo bikomeye, inzira ya Washington ikomeje kubaho nk’urwego rw’ibiganiro.
Ariko ikibazo gikomeye kiri mu ishyirwa mu bikorwa
Aha ni ho isesengura rya Boulos rirushaho kugira uburemere.
Amasezerano ashobora kuba yarasinywe, ariko ikibazo nyamukuru ni icyo impande zombi zikora nyuma yo gusinya.
RDC ivuga ko u Rwanda rugomba gukura ingabo zarwo ku butaka bwa Congo, mu gihe Kigali ishimangira ko ikibazo cya FDLR kigomba kubanza gukemurwa kandi ko ibyo u Rwanda rwiyemeje bigomba kugendana n’ibyo RDC yiyemeje.
Ku itariki ya 24 Nzeri 2026, Minisitiri w’Intebe wa RDC, Judith Suminwa, yabwiye Inteko Rusange y’Umuryango w’Abibumbye ko ikibazo cya FDLR kitagomba kongera gukoreshwa nk’impamvu yo gukomeza kuba kw’ingabo z’amahanga ku butaka bwa Congo. Kinshasa yavuze kandi ko yatangiye gufata ingamba zijyanye na FDLR.
Kigali yo ifite imyumvire itandukanye kuri iki kibazo kandi ikomeza kuvuga ko RDC igomba kubahiriza inshingano zayo zijyanye na FDLR.
Ni aha hantu nyir’izina ikibazo gikomeye cy’Amasezerano ya Washington kiri: impande zombi zivuga ko ziteguye kubahiriza amasezerano, ariko zikomeza gutandukana ku buryo bwo gusobanura no gushyira mu bikorwa zimwe mu nshingano zayo.
Icyo amagambo ya Boulos asobanura kuri Kigali
Nubwo Boulos yavuze ko hari “ibimenyetso byiza”, nta gihe yatanze cyo kuvuga igihe ibihano bishobora gukurirwaho.
Ntabwo yavuze ko Amerika yamaze gufata umwanzuro wo kubikuraho.
Ahubwo yavuze ko kubahiriza ibisabwa ari byo bizagena icyerekezo gikurikira.
Ibi bishyira Kigali mu mwanya aho ibikorwa bifatika ku butaka bishobora kugira uruhare rukomeye mu isura y’umubano wayo na Washington.
Ni ukuvuga ko, ku ruhande rwa Amerika, ikibazo kitari gusa icy’ibiganiro bya politiki cyangwa amagambo atangirwa mu nama mpuzamahanga; ahubwo harimo no kureba niba ibyo impande zombi ziyemeje bigaragara mu bikorwa.
Hari n’ikindi kintu gikomeye: Amerika ntiratererana inzira y’ibiganiro
Nubwo Amerika yafashe ibihano bikomeye, amagambo ya Boulos ntabwo agaragaza ko Washington ishaka guhagarika ibiganiro.
Ahubwo yavuze ko Amerika igomba guha Kigali amahirwe yo kubahiriza ibyo isabwa.
Ibi bishobora gusobanurwa nk’uburyo bwo gukoresha igitutu n’ububanyi n’amahanga icyarimwe: ku ruhande rumwe, ibihano n’izindi ngamba; ku rundi ruhande, gukomeza ibiganiro no gusiga umuryango ufunguye kugira ngo impande zishobore gusubira ku murongo w’amasezerano.
Umwanzuro: Ubutumwa bwa Boulos kuri Kigali ni ubuhe?
Ikiganiro cya Massad Boulos na France 24 gitanga ishusho y’uko Washington ibona ikibazo hagati y’u Rwanda na RDC muri iki gihe.
Icya mbere: Amerika ivuga ko ibihano yafatiye u Rwanda bifitanye isano n’ibyabaye i Uvira nyuma y’Amasezerano ya Washington.
Icya kabiri: Washington ivuga ko ibyo bihano bishobora gukurwaho igihe ibisabwa bizaba byubahirijwe.
Icya gatatu: Amerika ntabwo ibona Amasezerano ya Washington nk’igisubizo cyuzuye, ahubwo iyabona nk’intangiriro y’inzira ndende.
Icya kane: ibiganiro bya Doha hagati ya Kinshasa na AFC/M23 bifatwa nk’inzira yuzuzanya n’Amasezerano ya Washington.
Icya gatanu: nubwo hari ibibazo bikomeye ku ishyirwa mu bikorwa, Washington ivuga ko hari ibimenyetso bimwe byiza kandi ko igomba guha impande bireba amahirwe yo kubahiriza ibyo ziyemeje.
Ikibazo gikomeye gisigaye rero ni ukumenya niba ibyo bimenyetso bishobora guhinduka ibikorwa bifatika ku butaka.
Kugeza ubu, inzira y’amahoro iracyakomeje, ariko ibibazo by’umutekano, kutizerana hagati ya Kigali na Kinshasa, ikibazo cya FDLR, AFC/M23 ndetse n’ishyirwa mu bikorwa ry’ibyemezo bya Washington na Doha biracyari imbogamizi zikomeye.
Kandi nk’uko Boulos yabivuze, Amasezerano ya Washington ntabwo ari iherezo ry’inzira — ni intangiriro yayo.
- 0
- 0
- 0
- 0